Strony

Wyszukiwarka witryny

niedziela, 5 lutego 2012

"Historia opactwa w Krzeszowie, na Dolnym Śląsku"


Bazylika NMP w Krzeszowie










Wnętrze bazyliki w 2007 roku

Kościół pw. św. Józefa




Bazylika NMP w Krzeszowie


Figura św. Jana Nepomucena

Pręgierz


Kamień graniczny cystersów z 1722 roku



Krzyż pokutny w Krzeszowie

Krzeszów to wieś położona na Dolnym Śląsku, kilka km od miasta Kamienna Góra.


Pochodząca z Czech księżna Anna, córka króla Przemysława Ottokara I, żona Henryka Pobożnego, księcia jaworskiego, synowa księżnej Jadwigi i księcia śląskiego Henryka Brodatego, brała czynny udział w fundowaniu na Śląsku kościołów i klasztorów. Naśladowała ona też cnoty teściowej - Jadwigi, modliła się, umartwiała, była dopuszczona jako jedyna do poznania tajemnic życia przyszłej świętej Jadwigi, pełnego cudownych zdarzeń. Już po śmierci małżonka, w 1242 roku ofiarowała ona benedyktynom z czeskiej wsi Opatovice małą osadę Kresowy Bór i okoliczny las. Wszystko co mnisi zdobędą dzięki własnej pracy w tym dużym lesie, miało należeć jako darowizna do nich. Wzmianka z 1254 roku mówi o klasztorze, który ma zostać zbudowany i poświęcony św. Wawrzyńcowi.

W 1278 r. po rozpadzie Śląska na mniejsze księstwa, lasy krzeszowskie znalazły się nagle w rękach wnuka księżnej Anny, księcia świdnickiego Bolka I Surowego, który z przyczyn sporów politycznych z Czechami, nakłonił benedyktynów aby sprzedali mu klasztor. W 1291 roku, na prośbę księcia świdnickiego do Kapituły Generalnej Cystersów, przybywają tu z kolei Cystersi z pobliskiego Henrykowa. To święte miejsce nazywa się wówczas Łaską Świętej Marii. Klasztor prędko zostaje hojnie uposażony przez Bolka I Surowego.

Wkrótce wielu zakonników przystąpiło do karczowania lasów i budowy nowego klasztoru i kościoła. Już w 1295 roku został wzniesiony wczesnogotycki kościół. Wokół Krzeszowa powstało wtedy wiele wsi i dwa miasta (Chełmsko Śląskie i Lubawka). W 1301 roku umiera Bolko I Surowy, a jego następcą zostaje jego syn Bernard, który również uposaża hojnie klasztor. Warto dodać, że Bolko I został pochowany pod ołtarzem w kościele krzeszowskim.

Prawdopodobnie w 1318 roku cystersi przywieźli z pielgrzymki do Włoch cudowny obraz Matki Bożej Łaskawej. Powstała z czasem nawet legenda, że obraz przynieśli z Włoch anieli. W 1326 r. umiera książę Bernard i zostaje pochowany w klasztorze. Kolejny książę świdnicki Bolko II Mały nadaje cystersom wiele okolicznych ziem. W 1345 roku na księstwo świdnickie napada król czeski Karol IV Luksemburski, dochodzi do bezskutecznego oblężenia Świdnicy. W 1368 r. umiera Bolko II, po czym wygasa linia książąt świdnickich. Wdowa po nim, księżna Agnieszka, umiera w 1392 roku zaś księstwo świdnickie, wraz z klasztorem, przechodzi pod panowanie czeskie.

W 1426 r. husyci napadli na klasztor i spalili go, zaś około 70 mnichów poniosło śmierć męczeńską. Cudem jednemu z nich udało się ukryć obraz Matki Bożej Łaskawej pod posadzką w zakrystii, gdzie przeleżał on aż 196 lat, po czym, w 1622 roku został odnaleziony.
W 1454 roku ukończono odbudowę klasztoru, ale niestety już w 1464 roku oddziały króla czeskiego Jerzego z Podjebradów zniszczyły klasztor ponownie. Klasztor jednak odbudowano.

W 1576 roku z przyczyny reformacji, opactwo przechodziło okres zagrożenia. Luteranizm zaczął zataczać coraz szersze kręgi i okoliczne miasta, np. Kamienna Góra i Świdnica, stały się ośrodkami ewangelików. 18 grudnia 1622 roku mnisi odnaleźli cudowny obraz Matki Bożej Łaskawej, ale już w 1633 roku klasztor i kościół zostają splądrowane. Ulegają zniszczeniu także biblioteka z cennymi manuskryptami, kilku mnichów i opat ponoszą śmierć. Wojna 30-letnia zbiera swoje żniwa…

W latach 1662-66 zbudowano klasztor i kościół od nowa, zaś prace nadzoruje nowy opat krzeszowski i mecenas sztuki, Bernard Rosa. Powstają wtedy także: kościół św. Józefa, drewniane kaplice Drogi Krzyżowej, kaplica św. Anny na wzgórzu ponad wsią, kaplica „Betlejem” na wodzie – w lesie. W okolicznych wsiach są stawiane liczne przydrożne kapliczki. Opactwo zaczyna przeżywać „złoty wiek”. W 1696 roku odchodzi po 36 latach pracy opat Bernard Rosa. Prawdopodobnie w tym samym roku Michał Willmann kończy malowanie fresków w kościele św. Józefa.

W 1727 roku nowy opat podejmuje decyzję o rozbiórce kościoła NMP ze względu na jego zły stan, którego przyczyną były błędy konstrukcyjne, i o zbudowaniu nowej świątyni, która istnieje do dziś. W 1736 roku ukończono budowę organów w kościele NMP.

W 1740 roku zaczynają się wojny śląskie, a Śląsk zajmują Prusacy. Krzeszów zostaje splądrowany przez wojska protestanckie. Wygnany opat Benedykt II ucieka do Czech zabierając ze sobą cudowny obraz „Matki Bożej Łaskawej”. Dwa lata później już powraca z obrazem. W 1758 roku ukończono trwające ponad 10 lat prace nad rzeźbami do ołtarza głównego w kościele NMP. Ich autorem jak i prawie całego barokowego wyposażenia kościoła jest rzeźbiarz Antoni Dorazil. Po jego śmierci, przybywa do Krzeszowa Józef Antoni Lachel i żeni się z córką Dorazila, oraz kończy tworzenie wystroju kościoła NMP i św. Józefa.

W 1810 roku edykt króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III z 30 X nakazuje kasatę śląskich klasztorów. Wtedy to przestaje istnieć konwent klasztoru, a cenne zbiory są wywożone. Kościół klasztorny zostaje przemianowany na parafialny. W 1873 roku saperzy wysadzili stare, gotyckie skrzydło klasztoru.



W 1919 roku, rok po zakończeniu I wojny światowej, do Krzeszowa przybywają benedyktyni wysiedleni z Emaus. Powstaje opactwo. W 1937 roku następuje konserwacja średniowiecznego obrazu „Matki Boskiej Łaskawej”, podczas której zostaje z niej ściągnięte kilka warstw starej farby. W 1945 roku nastąpiło wielokrotne plądrowanie kościoła i klasztoru.

Po wojnie wysiedlono stąd Niemców, zaś przybyła ludność z Białorusi i Ukrainy. Już w 1946 roku sprowadzono tu siostry benedyktynki ze Lwowa, a dopiero od 1970 roku są tu ponownie cystersi. Od 1950 roku przeprowadzano tu liczne prace renowacyjne.

W 1997 roku papież Jan Paweł II koronował obraz „Matki Bożej Łaskawej” a w 1998 roku podniósł świątynię do godności Bazyliki Mniejszej.

Dzisiaj można zwiedzać Bazylikę Mniejszą NMP, zachwycającą pięknym barokowym wnętrzem i wystrojem, obejrzeć cudowny obraz "Matki Bożej Łaskawej", w sezonie letnim można także wejść na wieżę kościoła, obejrzeć wewnątrz kościół św. Józefa oraz zwiedzić Mauzoleum Piastów, znajdujące się tuż przy bazylice. W sklepiku przykościelnym można kupić rozmaite pamiątki.

Godne obejrzenia są również mniejsze zabytki Krzeszowa, np. krzyż pokutny, czyli zabytek średniowiecznego prawa zwyczajowego, wykuty przez mordercę i ustawiony na miejscu zbrodni, pręgierz – również pamiątka ze średniowiecza. Do pręgierza przykuwano na pewien czas złoczyńcę lub złodzieja, aby stanowił pośmiewisko i przestrogę. Stoi on z tyłu zabudowań klasztornych, przy drodze asfaltowej.

Dalej jest barokowa figura św. Jana Nepomucena na mostku nad rzeczką, obok zakonu sióstr Elżbietanek, i warto wspomnieć kamień graniczny cystersów krzeszowskich, położony na terenie klasztoru i kościoła, z 1727 roku.

Uroku tej zabytkowej wsi dodają także kamienne barokowe kaplice Drogi Krzyżowej we wsi i wokół niej. Także Betlejem, czyli kaplica na wodzie, położona ok. 2 km od centrum wsi, przy szlaku turystycznym. I Góra św. Anny, ponad wsią, skąd roztacza się przepiękny widok na Krzeszów i okolicę. Na jej szczycie była kaplica św. Anny z 1686 roku. Dzisiaj możemy oglądać jednak ruiny nowszego kościoła, które pochodzą z końca XIX w., gdyż kaplicę strawił wcześniej pożar.

Ania.

Źródło - http://marian.gabrowski.eu/historia.html

2 komentarze:

Meg pisze...

...bogata historia i zarazem bardzo ciekawa. Na Dony Śląsk mam nieco bliżej...zapisałam sobie opactwo w zeszyciku, gdzie zapisuję ciekawe miejsca pod hasłem "koniecznie odwiedzić"

Serdeczności!

Ania27 pisze...

Tak, opactwo jest ciekawe i piękne, inne takie podobne na Dolnym Śląsku są nieliczne, np. w Henrykowie, Lubiążu, Trzebnicy czy Legnickim Polu, jednak to miejsce według mnie jest wyjątkowe. Pozdrawiam serdecznie, Ania.